Zapewnienie schronienia, żywności i dostępu do podstawowej opieki medycznej to najpilniejsze potrzeby osób, które zostały zmuszone do opuszczenia swoich domów z powodu konfliktów zbrojnych, prześladowań lub katastrof naturalnych. Niestety, w takich sytuacjach zdrowie jamy ustnej często schodzi na dalszy plan. Zdaniem ekspertów Światowej Federacji Dentystycznej (FDI) jest to sytuacja, która wymaga zmiany. Organizacja podkreśla, że opieka stomatologiczna nie powinna być traktowana jako świadczenie dodatkowe, ale jako integralny element kompleksowej opieki zdrowotnej nad uchodźcami i osobami przymusowo przesiedlonymi.
Z dostępnych danych wynika, że liczba osób przymusowo przesiedlonych na świecie osiąga rekordowe poziomy. Dla wielu z nich dostęp do lekarza dentysty jest bardzo ograniczony bądź całkowicie niemożliwy. W obozach dla uchodźców oraz miejscach tymczasowego pobytu działania medyczne koncentrują się przede wszystkim na ratowaniu życia, leczeniu urazów, chorób zakaźnych oraz zapewnieniu opieki matkom i dzieciom. Leczenie stomatologiczne pozostaje często poza głównym obszarem działań pomocowych, mimo że choroby jamy ustnej należą do najczęściej występujących schorzeń na świecie.
Konsekwencje takiego stanu rzeczy wykraczają daleko poza problemy z uzębieniem. Nieleczona próchnica może prowadzić do przewlekłego bólu i zakażeń oraz utrudniać przyjmowanie pokarmów, co zwiększa ryzyko niedożywienia i pogarsza ogólny stan zdrowia uchodźców. U dzieci dolegliwości bólowe mogą utrudniać naukę i prawidłowy rozwój, natomiast u osób starszych oraz przewlekle chorych dodatkowo pogłębiać już istniejące problemy zdrowotne. W wielu przypadkach proste działania profilaktyczne lub wczesne leczenie mogłyby zapobiec poważniejszym powikłaniom wymagającym bardziej skomplikowanej interwencji.
FDI zwraca uwagę, że poprawa zdrowia jamy ustnej uchodźców nie zależy wyłącznie od zwiększenia liczby gabinetów stomatologicznych. Równie ważne jest włączenie profilaktyki i edukacji do działań prowadzonych już w ramach pomocy humanitarnej. Upowszechnianie zasad prawidłowej higieny jamy ustnej, zapewnienie dostępu do szczoteczek i past z fluorem, edukacja rodziców oraz wczesne rozpoznawanie problemów stomatologicznych mogą przynieść wymierne korzyści zdrowotne przy stosunkowo niewielkich nakładach.
Eksperci organizacji podkreślają również potrzebę lepszej integracji opieki stomatologicznej z podstawową opieką zdrowotną. Oznacza to, że kwestie związane ze zdrowiem jamy ustnej powinny być uwzględniane podczas rutynowych konsultacji medycznych, programów zdrowia matki i dziecka czy działań profilaktycznych prowadzonych w społecznościach uchodźczych. Takie podejście pozwala wcześniej rozpoznawać problemy, kierować pacjentów do odpowiednich specjalistów oraz skuteczniej wykorzystywać ograniczone zasoby systemu ochrony zdrowia.
Z tego powodu FDI zacieśniła współpracę z Biurem Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców (UNHCR). Partnerstwo ma na celu zwiększenie świadomości znaczenia zdrowia jamy ustnej wśród osób przymusowo przesiedlonych oraz wspieranie działań umożliwiających włączenie opieki stomatologicznej do szerszych programów ochrony zdrowia realizowanych w warunkach kryzysów humanitarnych. Obie organizacje podkreślają, że zdrowie jamy ustnej powinno być uwzględniane już na etapie planowania i wdrażania działań pomocowych, a nie dopiero wtedy, gdy pojawiają się poważne problemy wymagające interwencji.
Przesłanie FDI wpisuje się w coraz silniej akcentowaną koncepcję, zgodnie z którą zdrowie jamy ustnej jest nierozerwalnie związane ze zdrowiem ogólnym. Choroby jamy ustnej wpływają między innymi na odżywianie, możliwość komunikacji, jakość życia oraz funkcjonowanie społeczne, a ich skutki mogą być szczególnie dotkliwe dla osób żyjących w warunkach długotrwałego kryzysu humanitarnego.
Rosnąca liczba konfliktów i przymusowych migracji sprawia, że wyzwania związane ze zdrowiem jamy ustnej uchodźców będą nabierały coraz większego znaczenia. Inicjatywy podejmowane przez Światową Federację Dentystyczną pokazują, że profilaktyka, edukacja oraz lepsza integracja opieki stomatologicznej z podstawową opieką zdrowotną już dziś stanowią ważny element budowania bardziej dostępnych i odpornych systemów ochrony zdrowia. W tym kontekście zdrowie jamy ustnej nie powinno być postrzegane jako świadczenie drugoplanowe, lecz jako jeden z podstawowych elementów kompleksowej opieki nad człowiekiem.
Źródło: www.fdiworlddental.org
